Fundacja rodzinna, wprowadzona do polskiego prawa w 2023 roku, stała się kluczowym narzędziem sukcesyjnym. Z założenia ma to być instytucja stabilna i przewidywalna, dlatego każda próba zmiany jej opodatkowania budzi duże emocje. Zaproponowana w listopadzie 2025 r. nowelizacja ustawy o CIT miała na celu ograniczenie nadużyć, jednak ostatecznie została zawetowana przez prezydenta.
Dlaczego resort finansów dążył do zmian?
Ministerstwo Finansów argumentowało, że obecne przepisy są wykorzystywane niezgodnie z duchem ustawy. Wskazywano na ryzyko traktowania fundacji nie jako narzędzi sukcesji, ale jako „wehikułów podatkowych”. Według resortu główne problemy to:
-
Wnoszenie aktywów do fundacji tuż przed ich sprzedażą, by uniknąć podatku (tzw. optymalizacja doraźna).
-
Wykorzystywanie zwolnień podmiotowych w działalnościach typowo komercyjnych, jak najem krótkoterminowy.
-
Unikanie opodatkowania dochodów zagranicznych (CFC).
Kluczowe punkty spornej nowelizacji
Projekt z listopada 2025 r. wprowadzał mechanizmy mające na celu uszczelnienie systemu:
-
Karencja (lock-up): Dochody ze sprzedaży aktywów wniesionych do fundacji miały być zwolnione z CIT dopiero po upływie 3 lat. Miało to wymusić długofalowy charakter inwestycji.
-
Objęcie fundacji reżimem CFC: Wprowadzenie opodatkowania dochodów z kontrolowanych zagranicznych jednostek, co upodobniłoby fundacje do innych podmiotów prawnych.
-
Podatek od najmu krótkoterminowego: Wyłączenie usług hotelarskich i najmu na doby z katalogu dozwolonej, zwolnionej z podatku działalności gospodarczej fundacji.
-
Exit tax: Opodatkowanie niezrealizowanych zysków w przypadku przeniesienia majątku za granicę.
Skutki weta prezydenta
Decyzja o zawetowaniu ustawy zatrzymała proces legislacyjny w jego ówczesnym kształcie. W praktyce oznacza to:
-
Utrzymanie status quo: W 2026 rok fundacje wchodzą na dotychczasowych, preferencyjnych zasadach.
-
Brak retroaktywności: Fundatorzy, którzy dokonali czynności prawnych w 2025 roku, nie muszą obawiać się nagłej zmiany skutków podatkowych swoich decyzji.
-
Oczekiwanie na nowy dialog: Weto zostało uzasadnione potrzebą zachowania pewności prawa i ochrony zaufania obywatela do państwa, co może wymusić na rządzie przygotowanie bardziej wyważonego projektu.
Perspektywy na 2026 rok
Choć nowelizacja upadła, temat reformy fundacji rodzinnych pozostaje otwarty. Należy spodziewać się:
-
Dalszych prac legislacyjnych: Prawdopodobne jest przygotowanie nowego projektu, który będzie uwzględniał uwagi zgłaszane w trakcie konsultacji społecznych.
-
Wzmożonej analityki skarbowej: Fiskus może częściej korzystać z klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR) w przypadkach, które uzna za sztuczne.
Sytuacja prawna fundacji rodzinnych w 2026 roku pozostaje korzystna, jednak wymaga od zarządzających nimi osób bieżącego śledzenia komunikatów Ministerstwa Finansów oraz dbałości o to, by działalność fundacji była spójna z jej ustawowym celem sukcesyjnym.
